Szlak węgla i stali

Podążaj z nami szlakiem węgla i stali, poznaj miejsca, w których dzięki naszym przodkom wydobyto z ziemi nasze „czarne złoto”. Gdzie w pocie czoła naszych dziadków topiono żelazo, aby powstała stal, a z niej produkty, które trafiały na cały świat. Dowiedz się, jak żyli górnicy, robotnicy pracujący w hutach i stalowniach. Zapoznaj się z obszarem Górnego i Cieszyńskiego Śląska, z unikalnym krajem… krajem węgla, żelaza i stali. Obszar, który oprócz piękna przyrody, zabytków historycznych oferuje wyjątkowe wspólne dziedzictwo łączące historię czeskich i polskich mieszkańców przemysłowej granicy.

Muzeum Jana Jarockiego w Ustroni

Muzeum znajduje się w historycznym budynku byłego zarządu huty Klemens (działającej w latach 1772-1897). Udostępnia zbiory dotyczące historii Cieszyńskiego Śląska, dziejów miejscowego hutnictwa i kowalstwa, etnografii oraz leczenia uzdrowiskowego w Ustroniu. Ciekawostką muzeum jest skansen maszyn, nie brakuje również bogatych zbiorów przedmiotów codziennego użytku, dzięki którym odwiedzający mogą zapoznać się z życiem mieszkańców byłego Ustrońskiego i Cieszyńskiego Śląska. Specjalną atrakcją dla dzieci jest wystawa prezentująca historyczne zabawki, gry i książki.

Browar Zamkowy, Cieszyn

Browar w Cieszynie jest jednym z najstarszych browarów na świecie. Działa nieprzerwanie od 1846 roku i produkuje piwo według tradycyjnych technologii. Sercem Browaru Zamkowego jest wysoka, trzykondygnacyjna budowla z prostokątnym dziedzińcem wewnątrz. Obiekt jest połączony z podziemnymi komorami, które są częścią kompleksu podziemnych korytarzy, umiejscowionych na różnych poziomach na stoku wzgórza. Browar Zamkowy ma oprócz produkcji piwa także charakter „żywego muzeum browarnictwa”.

Instytut Dziedzictwa i Dialogu „Łaźnia Moszczenica”, Jastrzębie-Zdrój

W ramach projektu „Postindustrialne dziedzictwo pogranicza” budynek byłych górniczych łaźni kopalni „Moszczenica” w 2023 roku zostanie przekształcony w Centrum Postindustrialnego Dziedzictwa „Łaźnia Moszczenica”. W skład Centrum wejdzie wieloczęściowa ekspozycja przybliżająca historię, rozwój i kulturę Górnego Śląska, wykorzystująca najnowocześniejsze metody prezentacji. Te polegają na pełnej interaktywności eksponatów i prezentacji, klasycznych eksponatach górniczych oraz na budowie centrum informacji. Dzięki wykorzystaniu technologii 3D z elementami rozszerzonej rzeczywistości oraz interaktywnym eksponatom, turyści będą mogli samodzielnie wypróbować różne prace i procesy związane z wydobyciem (w tym historycznymi i pierwotnymi metodami wydobycia) oraz przemysłem ciężkim. Poszczególne części Centrum będą dedykowane różnym grupom docelowym z uwzględnieniem wieku i treści.

Familoki – zabytkowe osiedle kopalni węgla kamiennego „Dębieńsko”, Czerwionka-Leszczyny

Historyczne Patronackie majątek kopalni „Dębieńsko” - Familoki jest jednym z najpiękniejszych i najlepiej zachowanych kolonii tego typu. Zostało zaprojektowane tak, aby tworzyć przemyślaną całość, chociaż każdy z około stu domów jednorodzinnych jest inny. Rozciąga się w ulicach Szkolna, Wolności, Słowackiego, Hallera, Kombatantów i Mickiewicza na powierzchni 15 ha, jest więc największym chronionym obszarem domów jednorodzinnych na Śląsku. Majątek składa się z 84 budynków, które są jednopiętrowe i dwupiętrowe, zbudowane z czerwonej cegły z białymi glazurowanymi ornamentami. Od 1995 roku teren jest wpisany do rejestru zabytków.

Historyczna kopalnia Ignacy, Rybnik

Kopalnia Ignacy zajmuje wyjątkowe miejsce w historii Rybnika. W nowoczesny sposób łączy funkcje muzeum z organizowaniem unikalnych wydarzeń kulturalnych. Najcenniejszym zabytkiem są dwa wciągarki parowe. Dokumentują one doskonały przykład ówczesnego myślenia przemysłowego i doskonale zachowane dziedzictwo górniczej przeszłości Rybnika. Wielką atrakcją kopalni jest możliwość wejścia na punkt widokowy w byłej wieży wodociągowej, skąd roztacza się piękny widok na panoramę miasta.

Piece wapienne w Vendryni

Piece wapienne są technicznym pozostałością geologicznych badań karpackich zboczy, które miały miejsce na początku XIX wieku. Badania prowadzone były w celu znalezienia złóż rudy żelaza dla potrzeb miejscowych hut. Dzięki węglowi i wapień w piecach aż do 1965 roku powstawało wypalone wapno. Na miejscu znajdują się dwie piece, jedna oryginalna i druga nowsza. Po zwiedzeniu tego technicznego zabytku, przy którym pozostał również oryginalny wózek transportowy, można odpocząć w nowo powstałym zadaszeniu, przy którym stoi tablica informacyjna.

Muzeum Huty Trzynieckiej i miasta Trzyniec

Muzeum Huty Trzynieckiej i miasta Trzyniec jest miejscem, gdzie piękno łączy się z historią. Stałe ekspozycje muzeum zapoznają odwiedzających z bogatą historią Cieszyńskiego Śląska oraz założeniem huty trzynieckiej. W salach wystawowych dominują unikalne historyczne i oryginalne artefakty z produkcji hutniczej. Poszczególne panele tekstowe z bogatym materiałem ilustracyjnym towarzyszą odwiedzającemu w trzech salach wystawowych. Przybliżają historyczny rozwój Trzyńca oraz kluczowe momenty, które doprowadziły do założenia hut. Częścią wnętrza muzeum jest również Galeria Na schodach oraz wystawy czasowe. W ogrodzie muzeum znajduje się zewnętrzna Galeria Werk.

Kopalnia Michal, Ostrava

Kopalnia Michal to była kopalnia węgla kamiennego z zachowanym kompleksem budynków powierzchniowych i unikalną kolekcją oryginalnego wyposażenia maszynowego z czasów przebudowy kopalni na początku XX wieku. Historia Kopalni Michal zaczęła się jednak już w 1842 roku, kiedy w Michalkowicach położono okrągłe uprzywilejowane pole wydobywcze, a rok później zaczęto w nim drążyć dwie szyby, pierwsza szyba Ferdinand, druga Michal. W kopalni wydobywano aż do 1993 roku, kiedy to w ramach przeprowadzanej restrukturyzacji przemysłu ciężkiego wydobycie zostało zakończone. Obiekt został w 1995 roku uznany za narodowy zabytek kultury, jest wpisany do systemu Europejskich Szlaków Dziedzictwa Przemysłowego ERIH oraz do wstępnej listy Czech do wpisu na światową listę dziedzictwa kulturowego UNESCO. Ekspozycja Kopalni Michal jest zainstalowana według koncepcji ostatniego dnia pracy z naciskiem na autentyczność otoczenia i detali. Zwiedzanie prowadzi śladami górnika rozpoczynającego pracę. Dwie trasy turystyczne zaprowadzą cię do ekspozycji w budynku administracyjnym z autentycznym wyposażeniem biur, a następnie możesz odwiedzić budynek szybu i maszynownię z oryginalnymi maszynami elektrycznymi oraz innymi ciekawostkami, takimi jak na przykład wizyta w kotłowni z uruchomieniem maszyny parowej z 1893 roku. Oprócz zwiedzania w obiekcie Kopalni Michal organizowane są wydarzenia kulturalne i edukacyjne, wystawy sztuki współczesnej oraz wesela.

Muzeum Górnictwa LANDEK PARK, Ostrava

Największe muzeum górnictwa w Czechach znajduje się w rozległym kompleksie przemysłowym na skraju chronionej Narodowej Pomnik Przyrody Landek. Dominantą jest czterdziestometrowa wieża szybu, w podziemiach znajduje się łącznie 250 metrów korytarzy. Komentowana wycieczka po muzeum, podsumowująca wydobycie węgla w latach 1782–1990, zawiera m.in. autentyczne zjazdy do kopalni oraz pokaz działania niektórych maszyn górniczych. Dzieci mogą przejechać się oryginalnym górniczym pociągiem z lat 60. XX wieku lub wypróbować szkolenie ratunkowe na ćwicznym poligonie ratunkowym. W muzeum znajduje się również ekspozycja górnictwa ratunkowego, która od lat należy do największych tego typu na świecie. Oprócz historycznych skarbów obejmuje również nowoczesną technikę oddechową i ratunkową. Muzeum górnictwa jest dostępne przez cały rok.

Mały świat techniki U6, Ostrava

Dolne Witkowice w Ostrawie to światowej klasy unikalny kompleks, w którym w latach 1828-1998 wydobywano węgiel i produkowano surowe żelazo. To właśnie w 1828 roku arcybiskup ołomuniecki Rudolf Habsburg wydał dokument o założeniu huty w Witkowicach. Powstał w ten sposób wyjątkowy, nieistniejący nigdzie indziej w Europie kompleks ciężkiego przemysłu, od wydobycia węgla, przez przeróbkę i produkcję koksu, aż po produkcję surowego żelaza. Obecnie ten przemysłowy kompleks jest wyjątkowym centrum edukacyjnym, kulturalnym i społecznym o międzynarodowym zasięgu. Jedną z atrakcji Dolnych Witkowic jest również Mały świat techniki U6. Interaktywne muzeum, w którym można w zabawny sposób zapoznać się z historią i rozwojem przemysłu, transportu i techniki. Cała ekspozycja znajduje się w unikalnym otoczeniu byłej VI. Centrali energetycznej. Obecnie Mały świat techniki U6 jest zamknięty z powodu trwającej modernizacji ekspozycji. Ta jest realizowana dzięki projektowi Postindustrialne dziedzictwo pogranicza lub także Szlak węgla i stali i przyniesie dzieciom i dorosłym możliwość lepszego zapoznania się z procesem wydobycia i przetwarzania węgla lub produkcją stali. Otwarcie odnowionej ekspozycji planowane jest na maj 2023.